نوروز در آذربایجان

صبر اولسا کونول، قيش دا گئده ر، شخته ده، قاردا

بايرام دا گلر، آرديجا بولبولده، باهاردا

بير آزجا گولوم سن بو غم فرقته دؤزسن

هيجراندا چاتار باشا، گلر نازلي نيگاردا

آیتان تبریزلی

www.aytan-tabrizli.blogfa.com

aytan_tabrizli@yahoo.com

عید نوروز نه تنها در آذربایجان، بلکه در تمام ایران و حتی در بعضی از ممالک مشرق زمین عزیز شمرده می شود. و در این موقع ما شاهد جشنهای باشکوه و ملی می باشیم.

در نوروز طبیعت لباس خود را عوض کرده و با آمدن بهار شادابی را در طبیعت می بینیم.

به زعم مورخان تورک نوروز از زمانهای  بسیار کهن در آذربایجان مرسوم بوده است و حتی می توان آن را برابر با دین زرتشت به حساب آورد. بنا به استناد یافته های اخیر باستانشناسی و گفته های مورخان سرشناس خارجی و تورک، قدمت آذربایجان به حدود 8 هزار سال قبل از میلاد برمی گردد. با کنکاشی که از دورانهای کهن آذربایجان به عمل آمده است کشف شده است که نوروز از دیرباز در این سرزمین و دیگر ممالک تورک وجود داشته است.

"نوروز را می توان از اختراعات مربوط به کشاورزان اولیه دانست. از دوره جدید عصر سنگ (یئنی داش دؤرو) با تکامل عقلی انسان، کشاورزی به وجود آمد. به دنبال این اختراع کشاورزان در هر دوره ای از بهار دست به اختراع نوروز زدند."

چنانچه بعدها سلسله هایی مانند اشکانیان – که تورک بودند - چند روز قبل از عيد در صحن دربار 12 ستون از خشت خام برپا می کردند و بر بالای هرستون يکی از غلات مانند گندم، جو، ماش، عدس، ذرت و... می روياندند تا بدانند کدام غله در آن سال بهتر می رويد و محصولش فراوان تر است.

پس ازرواج کامل آیین زرتشتی، سه ظرف سبزی به نشانه سه اصل بنیاد ین پیام زرتشت یعنی پندار نیک ، گفتار نیک و کردار نیک، درخوان نوروزی جای میگرفتند.

عید نوروز سال ها پیش از میلاد در آذربایجان برگزار می شده و مردم برخی از احساسات بشر دوستانه و جهان بینی خود را با این جشنواره مربوط می دانند زیرا در اوستا کتاب مقدس زرتشتیان نوروز به منزله جشن ستایش رفاه مقدسات محسوب می شود و گفته می شود که نوروز عید فراوانی کشت و سرآغاز تندرستی و برکت و وفور است. در خانه ها نيز گفته اند که هفت نوع سبزی می کاشتند تا آن را که بهتر می رويد بشناسند.

 زردشت خود نیز عامل مهمی در گسترش کشاورزی در آذربایجان بوده است. به اعتقاد "بنیاداف" قید شدن این عید در سالنامه زرتشت به 4هزار سال قبل از میلاد بر می گردد. پيروان آيين زرتشت را عقيده بر آن است که در روز شش ماه فروردين زرتشت توفيق يافت که با خداوند مناجات کند، لذا اين روز را به نام "نوروز" جشن می گرفتند.

در قرن نهم قبل از میلاد دولت تورک ماننا که از ممالک متمدن مشرق زمین بود در کشاورزی به پیشرفتهای فراوانی دست یافته بود. اهالی این دولت با اهالی دول دیگر عید بهار را به صورت باشکوه اجرا می کردند.

نظام الملک (عصر 11) در سیاستنامه خود نوروز را جشنی مردمی و جشن ملت بر می شمارد.

تقویم 12 حیوانی ترکان نیز بر اساس ماههای سال به گردش در می­آمد و نهایتا در عید نوروز این گردش تجدید می شد.

"پائولو دلسول" در کتاب طالع بینی چینی می نویسد: حتی در عصر ما، چینی ها اعتقاد دارند که وقایعی که در هر سال رخ می دهد و افرادی که در آن سال به دنیا می آیند تحت تاثیر خصوصیت حیوانی است که در آن سال به دنیا می آیند تحت تاثیر خصوصیات خیوانی است که بر آن سال حاکم است. بنابراین چینی ها و کلیه ملتهای زردپوست، چه در کار و چه در دوستی و عشق و ازدواج، اهمیت فراوانی برای این سالها قائل هستند.

لازم به ذکر است که چینی ها و ژاپنی ها با تورکان همنژاد هستند. این همنژادی را می توان در آداب و رسوم مختلف، زبان و چنین مواردی مشاهده کرد.

این تقویم که جزء تقویمهای کهن می باشد از قرن هفتم هجری به قلمرو سیاست، علم و فرهنگ ایرانیان وارد شد.

در "دیوان لغات الترک" محمود کاشقیرلی نیز در مورد آداب و رسوم مربوط به نوروز در میان ترکان می توان به وفور مطالبی را مشاهده کرد.

همانطور که قبلا نیز ذکر شد این عید و جشن به عنوان جشن ملی یاد می شود. و یکی از بزرگترین جشنهای ملت تورک علی الخصوص تورکان آذربایجان همین جشن نوروز می باشد. در این جشن ملت تورک لباسهای نو می پوشیدند و به اجرای مزاسمات ملی می پرداختند از جمله می توان به اجرای حرکات پهلوانی، ایجاد آتش در اجاقها، اجرای رقص، طبخ غذاهای متنوع، ایجاد محافل ادبی و هنری، اجرای موسیقی و ترانه های اصیل به وسیله سازهای ملی آذربایجان همچون کمانچه – تار قوپوز و... (نوروز گلیر   یاز گلیر  // باهار گلیر   ساز گلیر)، نوشتن نوروز نامه ، یاد کردن قهرمانها و شخصیتهای مختلف ملت تورک، قربانی دادن برای گؤک تانری و الهه های مربوط به آبهای سطحی و آتش و...(مثل آناهیتا که در دوره امپراطوری مادران –آنا خاقانلیقی- در عصر سنگ به وجود آمده بود)، تجدید عهد و پیمان با خالق هستی بخش و الهه های مربوط به آب – آتش و.. 

به عید نوروز عید علی (ع) نیز گفته می شود چرا که در این روز امام اول شیعیان مسئولیت خلافت مسلمین را به عهده گرفته است. و نيز بر اساس روايتی ديگر در همين روز حضرت محمد امير مومنان را در غدير خم به جانشينی خود برگزيد.

از چیزهایی در سفره هفت سین می گذارند می توان از سمنو نام برد. سمنو تنها به معنای سرسبزی و طراوت نیست بلکه به معنای برکت نیز می باشد. سمنو به عنوان لذیذ ترین غذا در عید نوروز می باشد. و بعد از طبخ، آن را در میان خویشاوندان و همسایه ها تقسیم می کنند سمنو در میان ملت تورک به عنوان عامل تداوم بخش نسلها شناخته می شود. در نمونه هاي باقي مانده از ادبيات شفاهي يا فلكلور ، اشعار و داستان هاي بسياري وجود دارد كه به طور مستقيم يا غير مستقيم، نوروز و ايام آن نقش مهمي در روند ماجرا ايفا مي كنند. رسمی است که در زمان نوروز سمنو را در میان زنانی که دارای اولاد نمی شوند می گردانند و می گویند: "آی بونو گؤیردن تانری، بو گلینی ده گؤیرت، آرزوسونا کاما یئتیر. مطلبینه، مورادینا چاتدیر. عهدینی اومیدینی بیتیر" (ترجمه: ای خدایی که این سمنو را بارور کردی این عروس را هم بارور کن، آرزویش را اجابت کن، به خواسته اش برسان، به امیدی که دارد برسان)

مراسم سمنو نیز در آذربایجان اجرا می شود. و در مورد آن ترانه و ماهنی خوانده می شود و متناسب با آن رقص نیز اجرا می شود.

پس از دوره صفويه در زمان افشاريه و قاجاريه نوروز همچنان گرامی و محترم ماند و حکومت ها نه تنها سر ستيز با آن نداشتند بلکه در رونق آن سعی می کردند.

مراسم چهارشنبه سوری

مراسم چرنبه آخشامی (چهارشنبه سوری) از مراسمات کهن آذربایجان می باشد که در اسفند ماه آن را اجرا می کنند. بنا به اعتقادات کهن تورکان نسبت به آب و آتش و.. در این ماه ما با چهارشنبه مختلفی از جمله "سو چرشنبه سی" ، "اود چرشنبه سی" و... مواجه بودیم ولی در حال حاظر ما عموما شاهد اود چرشنبه سی (چهارشنبه آتش) هستیم.

"شال ساللاماق" يا «باجالئق» از جمله سنت‌هاي قديمي آذربايجاني‌ها در چهارشنبه‌ي آخر سال محسوب مي‌شود.

جوانان و نوجوانان آذربايجاني با برداشتن شال يا توبره‌اي در چهارشنبه سوري خود را براي اجراي اين رسم قديمي آماده مي‌كنند و اغلب با تاريكي هوا به خانه‌ي دوست و آشنا و فاميل و حتا ديگران مي‌روند و شال خود را آويزان مي‌كنند؛ به طوريكه ديده نشوند.
در گذشته اكثر خانه‌ها در سقف دريچه‌اي براي تهويه داشتند و معمولا شال از آن قسمت آويزان مي‌شد؛ تا صاحبخانه هديه‌اي را در آن بپيچد. اما امروزه اين رسم حالتي ديگر يافته است. براي مثال در را مي‌كوبند و وقتي صاحبخانه در را باز كرد بدون ديده شدن بخشي از شال را به داخل خانه در حاليكه‌ي گوشه‌ي شال را در دست دارند، در را به روي صاحب‌خانه مي‌بندند و بعد از گرفتن هديه شال را برداشته فرار مي‌كنند.
هديه‌ي گذاشته شده در داخل شال مي‌تواند چيزهاي مختلفي باشد كه از آن جمله مي‌توان به انواع شيريني و آجيل چهارشنبه سوري و ميوه و ... اشاره كرد.
شهريار نيز در اثر ماندگار حيدربابايه سلام خود به اين آيين سنتي اشاره داشته است:
بايرامي دي گئجه قوشي اوخوردي
آداخلي قئز بيك جورابين توخوردي
هر كس شالئن بيرباجادان سوخوردي
آي نه گوزل قايدادي شال ساللاماق
بيك شالئنا بايراملئقئن باغلاماق
شال ايسته‌ديم منده ائوده آغلادئم
بيرشال آلئب تئز بئليمه باغلادئم
غلام گيله قاشدئم شالي ساللادئم
فاطمه خالا منه جوراب باغلادي
خان ننه‌مي يادا سالئب آغلادي

آذربايجاني‌ها چهارشنبه آخر سال را جشن مي‌گرفتند

در دهه‌هاي گذشته ساكنان شهرها و روستاها، چهار چهارشنبه اسفندماه را جشن مي‌گرفتند و براي هر يك نامي داشتند كه امروزه فقط شاهد برگزاري جشن آخرين چهارشنبه سال هستيم.
برطبق سنت‌هاي قديم چهارشنبه اول را ”چيله قووان يا يالانچي چارشنبه يا قره چارشنبه” دومين چهارشنبه را ”كول چارشنبه” سومي را ”‌موشتولوق چي” و چهارمي را ”آخرچهارشنبه” مي‌گويند.
زنان ترك چند روز قبل از چهارشنبه آخر سال به بازار مي‌روند و براي سال جديد آيينه، كوزه سفالي، لباس نو و همچنين تنقلاتي از قبيل نخود، كشمش،‌ مغز گردو و بادام و غيره را خريداري مي‌نمايند.
در شب چهارشنبه گروهي از جوانان در كوچه‌ها يا پشت‌بام منازل خود مخصوصا در روستاها اقدام به افروختن آتش مي‌كنند و سپس از روي آن پريده و مي‌گويند:
”اتيل باتيل چارشنبه
بختيم آچيل چارشنبه
باش آغديم ديش آغديم
بوردا قالسين”
بعد از آن مراسم شال‌اندازي و به عبارت محلي ”شال ساللاماق” يا ”‌كجاوه ساللاماق” و يا ”بئلي بئلي” آغاز مي‌شود.
كجاوه ظرفي سه گوش و مثلثي شكل از جنس حلبي بوده و به جاي شال مورد استفاده قرار مي‌گرفت.
در اين مراسم جوانان به پشت بام منازل دوستان و آشنا و همسايگان رفته و از مقابل پنجره‌ها يا روزنه پشت بام اتاق‌ها شال و دستمال خود را به نيت و آرزويي كه در سر دارند روانه پايين مي‌كنند.
صاحبخانه طبق رسم معمول مقداري تنقلات يا پول، يكي دو دانه سيب سرخ يا تخم ‌مرغ ب پز شده كه در ميان پوست پياز آن را به رنگ سرخ در اورده‌اند را داخل شال گذاشته و با دعاي خير وتكان دادن شال يا ريسمان دستمال ان‌ها را روانه مي‌كنند.
در همين شب گروهي از دختران دم بخت و آرزومند از روزنه بام‌ها يا كنار پنجره‌ها به فال گوش ايستاده و بعضي نيز بر سر چهار راه ها مي‌آيستند تا به صحبت‌هاي عابرين گوش داده و نيت و حاجت خود را با توجه به گفته‌هاي آن‌ها تفسير و تعبير نمايند.
صبح روز چهارشنبه دم دماي طلوع آفتاب مردم شهرها و روستاها از بزرگ گرفته تا افراد كوچك، دسته دسته بر سر انهار و چشمه‌سازها رفته و ضمن شادي سه يا هفت بار از روي آب مي‌پرند و براي خود در سال جديد آرزوي سلامتي مي‌كنند.
گروهي نيز با اعتقاد بر اين كه آب‌ها هنگام تحويل سال از نو متولد مي‌شوند، كوزه‌هاي كهنه خود را شكسته و كوزه‌هاي تازه را با آب پر مي‌كنند تا بعدا در سال جديد به كنج اتاق‌ها بپاشند يا در مشك بريزند يا چايي دم كنند و به اين ترتيب ضمن دور كردن قضا و قدر الهي براي آنها در سال جديد مايه بركت باشد. امروزه با ارتباطات اجتماعي مردم با يكديگر و تغييرات فرهنگي كه در جوامع شهر و روستايي به وجود آمده، مراسم شال‌اندازي و آب پر كردن كوزه‌ها تا حدودي رنگ و روي خود را باخته و به دست فراموشي سپرده شده است

آداب و رسوم فعلی در نوروز:

خانه تکانی

خانه تکانی از دیگر آئین‌های نوروز است. ده پانزده روز مانده به نوروز خانه تکانی شروع می‌شود. در این آئین، همه وسایل خانه گردگیری و شستشو می‌شود و پاک و پاکیزه می‌گردد.

چنان زوایای خانه را می روبند که اگر تا یک سال دیگر هم آن زوایا از چشم خانم خانه پنهان بماند یا فرصت پاکیزه سازی آنها به دست نیاید، قابل تحمل باشد.

وسواس برای این پاکیزه سازی تا به حدی است که در و دیوار خانه اگر نه هر سال، هر چند سال یکبار نقاشی می‌شود.

پس از خانه تکانی، نوبت سبزه کاشتن می‌شود. مادران حدود یک هفته مانده به نوروز، مقداری گندم و عدس و ماش و شاهی در ظرف‌هایی زیبا می ریزند و خیس می دهند تا آهسته آهسته بروید و برای سفره نوروزی آماده گردد.

کارت شادباش

کاری که پس از شکل گیری روش‌های جدید ارتباطی مانند نامه‌نگاری، یا شکل جدیدتر آن نامه‌های الکترونیکی رواج یافته، ارسال کارت شادباش است؛ یک هفته پیش از آغاز سال نو، زمان ارسال کارت‌های شادباش فرا می‌رسد، فرستادن کارت شادباش برای همه دوستان و آشنایان، و اقوامی که در دیگر کشورها یا شهرها زندگی می‌کنند، البته کاری پسندیده است، امروزه و بعد از رواج تلفن بیشتر به یک تلفن برای گفتن تبریک سال نو پس از تحویل سال بسنده می‌کنند.

دید و بازدید

دید و بازدید رفتن تا پایان روز ۱۲ فروردین ادامه دارد. اما معمولاً در همان صبح نوروز به دیدن اقوام نزدیک، مانند پدر و مادر، پدر بزرگ و مادر بزرگ، پدر و مادر زن یا شوهر، عمه، عمو، خاله، دائی و... می روند.

روزهای بعد نوبت اقوام دورتر فرا می رسد و سر فرصت به دیگر اقوام و دوستان سر می زنند و دیدارها تازه می‌کنند. حتی اگر کسانی در طول سال به علت کدورت‌هایی که پیش آمده از احوال پرسی یکدیگر سر باز زده باشند، این روزها را فرصت مغتنمی برای رفع کدورت می شمارند و راه آشتی و دوستی در پیش می گیرند.

مسافرت نوروزی

از آنجا که مدارس در ایام نوروز تا ۱۴ فروردین تعطیل است، فرصت خوبی برای سفر کردن به دست می‌آید. پس گروه کثیری از مردم به شهرهای دیگر و نقاط خوش آب و هوا ی کشور که در ایام نوروز از آب و هوای معتدل برخوردار است، سفر می‌کنند. اما این سفرها نیز خالی از دید و بازدید نیست. مردم به دیدار یکدیگر می روند و دیگران را به شام و ناهار دعوت می‌کنند. سفرهای زیارتی نیز که از دیرباز مرسوم بوده، همچنان رونق دارد. به این معنی که عده زیادی شب عید به قم یا مشهد می روند و پس از یکی دو روز به خانه و کاشانه خود باز می گردند.

طبیعت گونو(سیزده بدر)

روز سیزدهم فروردین مردم به دامن طبیعت رفته و به بازی و گردش می پردازند. در عهد  باستان عدد سیزده همچنین روز سیزدهم (سیزده فروردین) نحس و بدشگون شمرده می‌شد به همین دلیل مردم در این روز به دامن طبیعت پناه می‌برند.

نوروز دیگر ممالک تورک­زبان

نوروز در جمهوری آذربایجان

مردم جمهوری آذربایجان به واسطه اعتقادات شدید به آیین و مراسم نوروز برای با شکوه تر انجام شدن جشن نوروز برای این مراسم تدارک ویژه ای می بینند از قبیل سرودن ترانه ها پیش از نوروز تدارک بساط شادی ایام نوروز- تهیه لوازم و مواد مورد نیاز سفره نوروز تهیه چیستان های نوروزی – ستایش و نفرین های نوروزی – پند و امثال نوروزی – اعتقادات نوروزی – عادات نوروزی – تماشای نوروزی – آزردنی های نوروزی – انجام آیین و مراسم نوروزی

درمیان مردم آذربایجان رسم بر این است پیش از رسیدن نوروز پوشاک نو خریده به خانه و حیاط سر و سامان داده فرش و پلاس نو بافته و به استقبال نوروز می روند، در رابطه با عید نوروز جای مهمی به اعتقادات و فال ها داده می شود به طوری که در شب چهارشنبه سوری دختران نو رسیده در ته دل فالی گرفته و و مخفیانه پشت درنیمه باز به انتظار ایستاده و اگر در این هنگام حرف خوب وموافقی بشنوند آرزویشان برآورده شده و اگر حرف نامناسبی می شنیدند نیتشان علمی نمی گشته است.بنابر این برمبنای آیین عید مردم از بد گویی و حرف نامناسب دوری می جویند.

در میان عادات نوروزی مراسم خاطره انگیزی همچون ارسال خوان سمنو، انداختن کلاه پوستین به درها آویزان کردن کیسه و توبره از سوراخ بام در شب عید و درخواست تحفه عید در این سرزمین موسوم است.

نوروز در قزاقستان

مردم قزاقستان نوروز را اعتدال بهاری می دانند و بر این باورند که در این روز ستاره های آسمانی به نقطه ابتدایی می رسند و همه جا تازه می شود و روی زمین شادمانی بر قرارمی شود. همچنین قزاق ها معتقدند که نوروز آغاز سال است و در میان آنان عبارات زیبایی دربارۀ نوروز وجود دارد . نوروز روزی است که یک سال منتظرش بوده اند نوروز روزی است که خیر بر زمین فرود آمده و بالاخره نوروز روزی است که سنگ نیلگون سمرقند آب می شود:

در شب سال تحویل تا شب قزیر صاحبخانه دو عدد شمع در بالای خانه اش روشن می کند وخانه اش را خانه تکانی کرده و چون مردم قزاق عقیده بر این دارند که تمیز بودن خانه در آغاز سال نو باعث می شود افراد آن خانه دچار بیماری و بدبختی نشوند آنان بر این مساله ایمان دارند و آن را هر ساله رعایت می کنند.

در شب نوروز دختران روستایی قزاق با آخرین گوشت باقیمانده از گوشت اسب که سوقیم نام دارد غذایی به نام اویقی آشار همراه با آویز می پزند و از جوان هایی که دوستشان دارند پذیرایی می کنند . آنان نیز در قبال آن به دختران آینه و شانه و عظر هدیه می کنند که آن را سلت اتکیتر می نامند و به معنی علاقه آور می باشد.

در عید نوروز جوانان یک اسب سرکش را زین کرده و عروسکی که ساخته دست خودشان است با آویز زنگوله ای به گردنش درساعت سه صبح که ساعتی معین از شب قزیر است رها نموده تا از این طریف مردم را بیدار نمایند. عروسک در حقیقت نمادی از سال نو است که آمدن خود را سوار بر اسب به همه اعلام می کند.

نوروز برای قزاق ها بسیار مقدس بوده و اگر در این روز باران یا برف ببارد آن را به فال نیک گرفته و معتقدند سال خوبی پیش رو خواهند داشت. در عید نوروز مردم لباس نو و سفید به تن می کنند که نشانه شادمانی است. دید و بازدید اقوام دراین ایام با زدن شانه ها به یکدیگر از آیین و رسوم مردم قزاق در ایام عید نوروز می باشد، همچنین پختن غذایی به نام نوروز گوژه(کوژه = آش) که تهیه آن به معنی خداحافظ با زمستان و غذاهای زمستانی است و از هفت نوع ماده غذایی تهیه می شود در این ایام جزو آیین و رسوم این سرزمین می باشد.

مسابقات معروفی نیز در ایام نوروز در قزاقستان برگزار می شود که از مهمترین آنان می توان به «قول توزاق» اشاره  نمود که بین گروههای مرد و زن برگزار می شود. اگر برنده زن ها باشند  قزاق ها معتقدند آن سال خوب و پربرکتی است اگر مردها پیروز شوند آن سال نامساعد خواهد بود. از دیگر مسابقات می توان به کوکپار برداشتن بز از مکانی مشخص توسط سواران، آودار یسپاق، قیزقوو و آلتی باقان اشاره نمود.

در عصر نوروز نیز مسابقه آیتیس آغاز می شود که مسابقه شعر و شاعری است.

نوروز در ترکمنستان

در کشور ترکمنستان طبق رسم قدیم و جدید دوبار در سال جشن نو گرفته می شود. یکی از این جشن ها با استناد به تقویم میلادی که به تایید سازمان ملل رسیده به عنوان جشن بین المللی (سال نو) شناخته می شود و دیگری برگزاری عید نوروز به نشانه‌ی احیای دوبارۀ آداب و رسوم دیرینه مردم ترکمنستان است.

مردم ترکمنستان دراین ایام با پختن غذاهای معروف نوروزی مانند : نوروز کجه، نوروز بامه، سمنی (سمنو) و اجرای بازی های مختلف توسط جوانان ترکمن حال وهوای دیگری به این جشن و شادی می دهند.

در ایام نوروز مسابقات مختلفی در ترکمنستان برگزار می شود که می توان به مسابقات اسب دوانی، کشتی، پرش برای گرفتن دستمال از بلندی، خروس جنگی، شاخ زنی میش ها، شطرنج بازی، مهره بازی، تاب بازی اشاره نمود.

دید و بازدید در ایام نوروز در میان مردم ترکمن از جایگاه و منزلت خاصی برخوردار می باشد.

 نوروز در قرقیزستان

عید نوروز در قرقیزستان تنها یک روز آن هم در روز اول یا دوم فروردین ماه است که به 29 روز یا 30 روز بودن اسفند بستگی دارد. اگر اسفند 29 روز باشد اول فروردین و اگر 30 روز باشد در روز دوم فروردین برگزار می شود. تا قبل از فروپاشی  شوروی سابق این مراسم به دست فراموشی سپرده شده بود ولی پس از فروپاشی دوباره حیات یافت و هر ساله با شکوهتر از سال قبل برگزار می شود.

مراسم جشن این روز را در شهرا دولت تدارک می بیند و در روستاها بزرگان و ریش سفیدان در برگزاری آن دخالت دارند.  در شهرها در میادین بزرگ و در روستاها در بیابان های اطراف این جشن برگزار می شود.

در قرقیزستان در این روز پختن غذاهای معروف قرقیزی مثل «بئش بارماق» مانته برسک و کاتما مرسوم است که به صورت رایگان بین حاضران در جشن توزیع می شود.

در قرقیزستان در این روز علاوه بر جشن برگزاری یکسری مسابقات از قبیل سوارکاری و غیره نیز مرسوم است و به نحو چشمگیری در این روز مسابقات دنبال می شود و جوایز ارزنده ای به نفرات برتر داده می شود.

خبرها:

یونسکو نوروز را نپذیرفت!

ثبت نوروز در فهرست شاهكارهای شفاهی و میراث ناملموس درحالی به تعویق افتاد كه هنوز دلیل آن برای مسؤولان كشورمان نامشخص است.

محمد میرشكرایی ـ رییس پژوهشكده‌ی مردم‌شناسی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ـ در گفت‌وگو با ایسنا، با تاكید بر این‌كه پرونده‌ی ثبت نوروز پیش از ارایه به اجلاس یونسكو با حضور یكی از نمایندگان همان سازمان بررسی و تكمیل شده بود، گفت: در آن پرونده بر ابعادی از نوروز كه در معرض خطر است و باید از آن حفاظت شود، ازسوی هر كدام از كشورهای ارایه‌كننده‌ی پرونده تاكید شده بود.

وی با اشاره به این‌كه پرونده‌ی ثبت نوروز شامل كتابی تقریبا 300 صفحه‌یی به‌همراه دو فیلم است، اضافه كرد: براساس اطلاعات رسیده، پرونده‌ی ثبت نوروز كامل‌ترین پرونده مطرح شده در شورای داوری میراث معنوی یونسكو بوده است.

او اظهار نظر بیشتر را در این‌باره به كسب اطلاعات بیشتر از یونسكو موكول كرد.

امروز، دبیر كل یونسكو ضمن قرائت سومین بیانیه‌ی شاهكارهای شفاهی، ناملموس و میراث معنوی بشری، اعلام كرد كه 43 پرونده برای ثبت در یونسكو ارایه شده است.

نمایندگان كشورهای ایران، آذربایجان، قزاقستان، تاجیكستان، هند، پاكستان، افغانستان، قرقیزستان، ازبكستان و تركیه كه در اوت 2004 در ایران با یكدیگر دیدار كردند، تصمیم گرفته بودند نوروز را به‌عنوان شاهكار میراث فرهنگی - معنوی به یونسكو معرفی كنند.

مراسم چهارشنبه سوری در گوتنبرگ سوئد

به دعوت کمیته ی تدارکات چهارشنبه سوری بیش از پانصد نفر از آذربایجانیان مقیم گوتنبرگ سوئد در کنار دریاچه ی svarte mosse آخرین چهارشنبه سال 1382 را جشن گرفتند.

آذربایجانیان مقیم گوتنبرگ سوئد با تجمع بزرگ خود در این روز سنتی با پرش از روی آتش و رقص و آواز های ترکی گرمای خاصی به این مراسم داده بودند. از بلندگوهای قوی ساعتها موسیقی شاد آذربایجانی پخش گردید .
علیرغم اینکه مراسم مشابهی از طرف تشکلهای ایرانی (بخوان فارسی ) در منطقه ی دیگری برگزار شده بود آذربایجانیها در کنار هم بودن ، دست در دست هم پاس داشتن کولتور و فرهنگ خود را ترجیح داده بودند.
این سومین سالی است که آذربایجانیها چهارشنبه سوری را بطور مستقل در گوتنبرگ برگزار می کنند . قبلا بدنبال تشکل های ایرانی خواهان پخش موسیقی خود دراین مراسم ها شده بودند که بارها با عدم اعتنای آنها روبرو شده بود .
اذا با تصمیمی قاطع مستقلا به اجرای مراسم سنتی خود روی آوردند و نتیجه ی آن، هم به لحاظ سیاسی و هم به لحاظ فرهنگی بسیار مثبت بود .
نقش تبلیغی رادیو اویانیش (که چهار ساعت در هفته پخش می گردد ) در تبلیغ مراسم چهارشنبه سوری در گوتنبرگ بسیار موثر بود

****

عید نوروز و مراسمات مربوط به آن در طول تاریخ دگرگونیهای مختلفی را شاهد بوده است. این دگرگونیها را می توان ناشی از ادیان مختلف و نگرشهای این ادیان نسبت به مراسمات مذکور، روی کار آمدن سلسله های مختلف و به طبع آن محدود کردن یا بسط دادن این مراسمات و عواملی مختلف دیگر باعث تحولاتی در باب این مراسمات شده اند.

در ایران ما تا زمان به روی کار آمدن حکومت پهلوی شاهد تغییراتی بودیم که ناگزیر باید در طول زمان بوجود می آمد. – بطوری که اکثر فولکلور شناسان بر این باورند که فرهنگ غنی باید در حال پویایی باشد- ولی مطمئنا تحول سازگار با تغییرات نابجا تفاوتی از زمین تا آسمان دارد. ما بعد از روی کار آمدن پهلویها با سیاستهایی مواجه بوده ایم که نوک پیکان این تغییرات شوونیستی فرهنگ اقوام غیرفارس را نشانه گرفته بود لذا سردمداران حکومت پهلوی سعی در تغیر فرهنگ متکثر ایران به سوی فرهنگ فارسی داشتند و اعیاد باستانی همچون عید – نوروز- نیز جزء این سیاستها بود. آنها با جعل تاریخ و تحریف مراسمات مربوط به این عید، آن را اختراع  پارسیان! و آریاییها (آریاییهای موهوم)!! می دانستند. و حتی با جعل چیزهای به کار برده شده در سفره هفت سین آن را نشانه ای از این دلیل موهوم خود می دانستند. در حالی که ما با مطالعه تاریخ می بینیم که دلایل ایشان کاملا موهوم می باشد.

نهایتا امیدوارم ملت بزرگ آذربایجان همچون سایر ممالک تورک نگذارند دست جنایتکاران فرهنگی چنین ثروتهای معنوی ما را به تاراج ببرند. و با حفظ مراسمات ملی و باستانی خویش این یاوه گویان را ناکام گذارند.

یاشاسین آذربایجانین قایغی کش اوغلانلاری و قیزلاری

منابع:

1.      یادداشتهای شخصی نگارنده و تحقیقات مئیدانی در این مورد

2.      بنیاداف، نوروز بایرامی نین تاریخی کؤک لری، یازیچی نشریاتی، باکی، 1989

3.      هفته نامه نوید آذربایجان، شماره 217 (مقاله: نوروز بایرامی نین تاریخی کؤک لری – نوشته: مهندس عبدالاحد بهراد)

4.      دیوان لغات الترک، محمود کاشقرلی

5.      خبرگزاری ایسنا

6.      خبرگزاری شریف نیوز

7.      دایره المعارف اینترنتی ویکی پدیا

8.      www.aytan-tabrizli.blogfa.com

9.      www.tribun.com

10.  www.BBC.com

هامي تانريا قوووشاجاق

شاه داغيم

چال پاپاغيم

ائل داياغيم

شانلي سهنديم

باشي توفانلي سهنديم

اوره­گي قانلي سهنديم

بو گون آذربايجان ميلتي، شرفلي و چاليشقان اوغوللاريندان بيري، "سهند افشاري" جنابلاري­ني الدن وئردي. بو آجي ايتگي­ني و ميللي قارداشيميز سهندين نيسکيللي دونيادان کؤچمه­سين آذربايجان ميللتينه اؤزه­لليکله ميللي حرکتيميزه باش ساغليغي وئريب، اولو تانريدان ناکام، گنج قارداشيميزا رحمت ديله­ييب و اونون حؤرمتلي عاييله­سينه تانريدان دؤزوم ايسته­ييريک.

نيسکيللي بودورکي، سهند هر نه ميللي خبر اولوردو هامي­دان اؤنجه SMS واسيطه­سيله هامي­يا چاتديريردي؛ آما بو گون SMS لر سهندين قارا خبرين داشيديلار.

هابئله دئمک گره­کلي­دير قارداشيميزين توپراغا تاپشيرما مراسيمي شنبه گونو (20/12/1384) گون اورتادان قاباق، ساعات 5/10-دا تبريز شهرينين وادي رحمت قبريستانيندا کئچيريله­جک و ياس تؤره­ني (شام غريبان) عباسي خياواني، شهدا کويي، امام زمان مچيدينده، ساعات 5/3-دان 5/5-دک قورولاجاق.

روحو شاد                               يولو داواملي اولسون

توطئه ای دیگر در ارومیه

پخش گسترده اعلامیه های پژاک و پ ک ک در سطح شهر ارومیه

 در دو روز گذشته شاخه جوانان  گروه های تروریستی پژاک و پ  ک ک با پخش اعلامیه و تراکت هایی در نقاط مختلف شهر ارومیه  جوانان کرد ارومیه را به تجمع در مرکز این شهر دعوت کرده اند .  در این اعلامیه ها از جوانان کرد خواسته شده است که ساعت 5 عصر روز 18 اسفند با تجمع در میدان مرکز ارومیه اعتراض خود را به تدام بازداشت عوامل نا آرامیهای ماکو و بازرگان اعلام دارند . بنا به اظهارات تعدادی از بازاریان خیابان خیام و امام ارومیه این اعلامیه ها شبانه مقابل مغازه ها  و داخل پاساژها پخش شده بود.

 بنا به برخی خبرها این مسئله در نقاط دیگر شهر نیز اتفاق افتاده ولی آنچه که از خبر ها بر می آید پخش اعلامیه و دیوار نویسی در مناطق اسلام آباد – کشتارگاه و شهرک دانشگاه  که از عمده مراکز تجمع کردها در ارومیه است نیز صورت پذیرفته.

 در چند سال اخیر که گروه های تروریستی کرد در آذربایجان غربی به تحرکات و نا آرامی هایی دست زده اند ، این دومین بار است که آنان از کردها برای تجمع در مرکز شهر ارومیه دعوت می کنند( نوبت اول در زمان دستگیری رهبر تروریست پ ک ک عبداله اوجالان بود ) ، اکثرا این اتفاقات در مناطق حاشیه ای شهر صورت می گرفت .

 گروه های تروریستی پژاک و پ ک ک در این شرایط حساس جهانی و بحران های داخل ایران  با این اقدامات خود دنبال چه هدفی هستند؟

    ارومیه – رحیم زمانی پور – خبرنگار

نمونه یکی از این اعلامیه ها همراه خبر ارسال می گردد.

جنایت هولناک در اورمیه

در اقدامی وحشیانه گروه های مسلح کرد در اورمیه حادثه آفریدند

 شب 8 / 12 / 84 درمنطقه حکیم نظامی  شهر ارومیه اعضا گروه های مسلح کرد در اقدامی وحشیانه و غیر انسانی با وارد شدن به منزل یکی از پرسنل بازنشسته نیروی انتظامی که قبلا توسط همین گروه ترور شده بود ، صاحب خانه ، همسر و کودک 6 ماهه اش را به قتل رسانیدند.

اژدر ....... ازاعضا کمیته های اسلامی اوایل انقلاب که ساکن روستای نور بالانج در جاده انهر( ساکنین روستای نور بالانج از ترکها و کردها تشکیل شده که در دوره های مختلف شاهد درگیری بین ترکها و کردها بود )  ارومیه بود  و  بعد ازطرح  ادغام  نیروهای کمیته ای با نیروی انتظامی و ژاندارمری در نیروی انتظامی خدمت می کرد و در دوران خدمت خود در گیر های مسلحانه متعددی با نیروهای حزب دمکرات کردستان و در سالها ی اخیر با نیروهای پژاک داشت که در این درگیرها تعداد قریب به 13 نفر از اعضا و هواداران این گروه های مسلح کرد را به هلاکت رسانیده بود که چند تن از آنان از افراد شناخته شده حزب دمکرات و سران قبایل کرد در منطقه بودند .

در چند سال اخیر محل خدمت اژدر....... به تهران انتقال یافته وبعد از اینکه  سال گذشته بازنشسته گردید به ارومیه نقل مکان کرده بود . خود اژدر ..... هشت ماه قبل در ارومیه همراه با پسر بزرگش در جلوی درب منزلشان توسط اعضا گروه های کرد هدف ترور قرار گرفت.  در این حادثه ترور اژدر کشته و پسر بزرگش بشدت زخمی گردید ، ضارب این افراد بعد از چند ماه متواری بودن در شهر پیرانشهر بازداشت و دو ماه قبل در زندان ارومیه اعدام شد.

بنا به اظهارات شاهدان حاضر در صحنه بعد از اعدام ضارب  اژدر و پسر بزرگش ، باقی مانده خانوادهای اژدر  چندین مورد بصورت تلفنی و کتبی مورد تهدید قرار گرفته بودند که دیشب  ضاربین بعد از وارد شدن به منزل پسر کوچک اژدر ..... صاحب منزل ( پسر کوچک اژدر ) ، همسر و کودک 6 ماهه اش  را به قتل رسانیده اند . نکته قابل توجه در این مسئله این است که صدای گلوله ها را هیچ یک از همسایگان نشینیده اند یکی از افسران نیروی انتظامی حاضر در صحنه جنایت  در جواب به این سوال که این جنایت چگونه اتفاق افتاد که هیچ کس صدای گلوله نشنیده ؟ گفت : که ضاربان با استفاده از سلاح  صدا خفه کن مرتکب این جنایت شده اند و در اعلامیه ای که در محل باقی گذارده اند این کشتار وحشیانه را انتقام شهدای کرد عنوان کرده اند و این نشان از برنامه ریزی قبلی و شناسایی کامل محل جنایت از سوی ضاربین دارد.

 این جنایت وحشیانه گروه های کرد احساسات ساکنین ترک حاضر در محل را بشدت مورد تاثیرقرارداده بود. تا ارسال گزارش اولیه این جنایت منطقه حکیم نظامی ارومیه و اصراف آن که نزدیک محله اسلام آباد و گشتارگاه یعنی عمده مرکز تجمع کردها می باشد ، در محاصره و کنترل شدید نیروهای انتظامی و امنیتی می باشد. در ساعات اولیه اعلام خبر جنایت که مردم بی شماری در آنجا تجمع کرده بودند ، نیروهای انتظامی  سعی بر آن داشت که با آرامش بر  احساسات  تحریک شده  مردم غلبه کند.

در پی حوادث اخیر بازگان ، ماکو و منطقه اسلام آباد ، گشتارگاه و شهرک دانشگاه ارومیه که در آن گروه های  پ پ ک و پژاک به تحرک پرداخته و منجر به ایجاد درگیر شده بودند این حادثه هشدار و زنگ خطری برای آذربایجان می باشد.

گزارش تفصیلی خبر متعاقبا ارسال خواهد گردید.

                  اورمیه ? رحیم زمانی پور - خبرنگار

www.durna.se

داشناک خبرلری:

از سرنوشت بازداشت شدگان تبریز و اهر اطلاعی در دست نیست

به رغم گشت دست کم دو روز از دستگیری جمع کثیری در تجمعات و تظاهراتهای تبریز و اهر از سرنوشت بازداشت شدگان اطلاعی در دست نیست.

در تبریز اکثریت قریب به اتفاق بازداشت شدگان  جوانان هویت طلبی هستند که بدون هر گونه سابقه شهرت در حرکت ملی آذربایجان، بصورت خودجوش و مردمی وارد قیام ضد داشناک روز یک شنبه شده اند.

از بین دهها نفر بازداشتی تاکنون نام محمد جلیل اوغلو تایید شده است.

قیام ضد داشناک جوانان تبریزی انعکاس بسیار وسیعی داشته است

 قیام ضد داشناک جوانان تبریزی در روز یک شنبه، هفتم اسفند ماه، از انعکاس بسیار وسیعی در میان آذربایجانیها و تورکهای  سراسر جهان برخوردار بوده است.

حرکت هزاران تن از اهالی تبریز در محکومیت نسل کشی مسلمانان شمال و جنوب آذربایجان توسط داشناکهای ارمنی بخصوص در سالروز کشتار وحشیانه مردم خوجالی، سبب همبستگی بیشتر تورکهای آذربایجان و استحکام افزونتر حرکت ملی آذربایجان گردیده است.

رادیوی جمهوری اسلامی ایران در  تبریز،

 قیام ضد داشناک جوانان تورک را آشوب گروهی ترقه فروش دانست!

رادیوی جمهوری اسلامی ایران در  تبریز، قیام ضد داشناک جوانان تورک را در عصر روز یک شنبه در خیابانهای مرکزی شهر،  آشوب گروهی ترقه فروش و همهمه جمعی از اراذل و اوباش  دانست!

این رادیو اعلام کرد با توجه به نزدیکتر شدن به موعود عید نوروز جمعی از ترقه فروشها و همچنین ترقه خرهای حرفه ای، با حضور در خیابانهای شهر اقدام به ایجاد ناامنی نمودند که نیروی انتظامی با آنها برخورد جدی کرد!

خبر منحرف روزنامه همشهری در خصوص قیام ضد داشناک اهالی تبریز

گفته مي شود...

*۱۵۰ تا ۲۰۰ نفر از افراطيون به صورت سازماندهي شده ، عصر يكشنبه در اعتراض به كشتار مردم (خوجالي) جمهوري آذربايجان توسط نيروهاي جدايي طلب ارمني در سال ۱۹۹۲ ميلادي در مقابل خليفه گري ارامنه تبريز اجتماع كرده و شعارهاي تندي را عليه جمهوري ارمنستان سر دادند.

ص 30-سه شنبه- 9 اسفند-84

شورای خلیفه گری ارامنه تبریز همچنان تحت محاصره نیروهای ضد شورش است

به رغم سپری شدن دو روز از حرکت ملی اهالی تبریز در محکومیت جنایات داشناکهای ارمنی علیه ملت آذربایجان در هر دو سوی ارس، نیروهای ضد شورش همچنان به حافظت جدی از ساختمان تخلیه شده شورای خلیفه گری ارامنه در تبریز مشغول هستند.

سفارت ارمنستان و کلیسای  سنت سرکیس در تهران تحت محافظت نیروهای دولتی است

از تهران خبر می رسد که از عصر روز یک شنبه همزمان با قیام ضد داشناک تورکان تبریز، سفارت ارمنستان و همچینین کلیسای سیاست پیشه سنت سرکیس در تهران در محاصره نیروهای دولتی بوده  و رفت و آمد عابرین و وسایط نقلیه تحت کنترل بوده است.

صدها تن درشهرستان  اهر یاد شهدای خوجالی را گرامی داشتند

امروز یک شنبه برابر با هفتم اسفند ماه، در چهاردهمین سالروز نسل کشی خونین مردم خوجالی توسط ارامنه اشغالگر، صدها تن از اهالی شهرستان اهر، با تجمع در چهارراه معلم این شهر،ضمن اهدای گل به عابرین و سر دادن شعارهای ضد دانشاک ، یاد شهیدان آذربایجانی  قره باغ را گرامی داشتند و نام چهارراه معلم را به چهارراه شهدای قره باغ تغییر داند.

همچنین تجمع کنندگان خواستار تجدید نظر در مناسبات تهران ایروان شدند.

دستگيري هاي گسترده در آذربايجان، كميته دانشجوئي دفاع از زندانيان سياسي

روز گذشته دو فعال سياسي آذربايجان به نام هاي «جواد حسن پور» و «طاهر بیانی» در شهرستان اهر توسط ماموران اداره اطلاعات اهر دستگير و روانه بازداشتگاه شدند.
اين دو به دليل پخش اعلاميه در سالگرد واقعه شهر خوجه علی جمهوری آذربایجان دستگير شده اند. در اين ارتباط در شهرستان قم، دو روحاني آذري به نام هاي «حجت الاسلام عظیمی قدیم» و «حجت الاسلام فتح اله» ذوقی پس از تجمع قم در روز شنبه 6اسفند 1384 دستگير شده اند. تعداد ديگري نيز توسط اداره هاي اطلاعات دسگير شده بودند كه پس از گذشت ساعاتي آزاد شدند.
متاسفانه برخورد با فعالان سياسي فرهنگي در آذربايجان در ماههاي گذشته روند صعودي داشته و در شهرهاي مراغه ، تبريز ، زنجان ، اهر و ... تعدادي مورد تهديد و يا بازداشت قرار گرفته اند. هموطنان آذري و ترك در استانهاي آذربايجان شرقي ، غربي ، اردبيل و زنجان خواهان اعاده حقوق خود مي باشند كه متاسفانه از سوي مقامات دولتي با بي توجهي روبرو است.

www.gooya.com

به مناسبت ۲۶ فوریه سالروز جنایتهای ارامنه جنایتکار بر علیه مردم بی دفاع خوجالی (در قره باغ آذربایجان)

عكسهايي از مراسم سالگرد خوجالي در تبريز

http://khojaly.zerbaijan.com/protest/

http://www.ya-pa.com.tr/index.aspx?sayfa=cocuk

http://emps.emu.edu.tr/Yuva/default.htm

۲۱ فوریه

آنا دیلی گونو

بوتون آذربایجان میلتینه اوغورلو اولسون

اسفند آیینن ایکیسی(فوریه نین 21ی)دونیالیق آنادیلی گونو دونیانین باشا-باشی ایله بیرلیکده آذربایجانین تبریز شهرینده عزیز ساییلدی